📌 Spis treści opracowania:
Wykładnia celowościowa (teleologiczna) to metoda interpretacji tekstów prawnych, która polega na ustaleniu znaczenia przepisu w oparciu o cel, jaki przyświecał ustawodawcy przy jego uchwalaniu (wykładnia historyczno-celowościowa), bądź cel, jaki norma ta ma realizować we współczesnym społeczeństwie (wykładnia dynamiczno-celowościowa).
Zastosowanie i granice interpretacji
Stosuje się ją najczęściej pomocniczo, gdy wykładnia językowa (literalna) oraz systemowa prowadzą do niejednoznacznych, wewnętrznie sprzecznych lub rażąco niesprawiedliwych społecznie rezultatów interpretacyjnych. Wykładnia celowościowa nie może być jednak stosowana jako narzędzie do korygowania jednoznacznego brzmienia ustawy wbrew woli ustawodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 września 2023 r. (sygn. akt II FSK 882/21) podkreślił, że w prawie podatkowym wykładnia celowościowa ma charakter posiłkowy i nie może prowadzić do rozszerzenia obowiązków daniny publicznej poza literalne brzmienie przepisów.
Ratio legis
Kluczowym pojęciem powiązanym z tą metodą jest ratio legis, czyli sens (uzasadnienie) danej regulacji prawnej. Zrozumienie motywów wprowadzenia przepisu pozwala na jego prawidłowe zastosowanie do stanów faktycznych, których ustawodawca nie przewidział wprost.