📌 Spis treści opracowania:
Skarga pauliańska to szczególna instytucja prawa cywilnego uregulowana w art. 527 i następnych Kodeksu cywilnego. Służy ochronie wierzyciela w sytuacji, gdy dłużnik, wykazując się nielojalnością, dokonuje czynności prawnej z osobą trzecią (np. darowizna lub sprzedaż majątku po zaniżonej cenie), działając ze świadomością pokrzywdzenia swoich wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.
Przesłanki uznania czynności za bezskuteczną
Do skutecznego wniesienia skargi pauliańskiej (akcja pauliańska) konieczne jest wykazanie: istnienia wierzytelności, dokonania przez dłużnika czynności prawnej z osobą trzecią, uzyskania przez osobę trzecią korzyści majątkowej, działania dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela oraz wiedzy (lub możliwości wiedzy) osoby trzeciej o tym fakcie. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 marca 2023 r. (sygn. akt II CSKP 892/22) przypomniał, że świadomość pokrzywdzenia wierzycieli nie musi oznaczać zamiaru ich pokrzywdzenia – wystarczy, że dłużnik przewidywał taki skutek i na niego się godził.
Skutek prawny wyroku pauliańskiego
Uwzględnienie skargi pauliańskiej skutkuje względną bezskutecznością czynności prawnej. Oznacza to, że darowizna czy sprzedaż pozostaje ważna, lecz jest bezskuteczna w stosunku do wierzyciela, który wniósł pozew. Wierzyciel ten może prowadzić egzekucję komorniczą z przedmiotów majątkowych osoby trzeciej, tak jakby nadal należały one do majątku dłużnika.