Kara umowna

Szybka Definicja Kara umowna (art. 483–484 k.c.) to postanowienie umowne, na mocy którego dłużnik zobowiązuje się do zapłaty określonej sumy pieniędzy w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego. Jest należna bez konieczności udowodnienia szkody ani jej wysokości.

Kara umowna jest jednym z najpotężniejszych narzędzi zabezpieczenia wykonania umowy i fundamentalnym elementem każdego poważnego kontraktu B2B – od umów IT po budowlane.

Kiedy przysługuje kara umowna?

Kara należy się gdy: dłużnik nie wykonał zobowiązania lub wykonał je nienależycie (np. z opóźnieniem), chyba że niewykonanie wynikło z okoliczności, za które dłużnik nie odpowiada (siła wyższa, wina wierzyciela).

Kara tylko za zobowiązania niepieniężne

Kluczowe ograniczenie: kara umowna może być zastrzeżona wyłącznie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego. Za nieterminową zapłatę należą się wyłącznie odsetki.

Miarkowanie (obniżenie) kary przez sąd

Dłużnik może żądać obniżenia kary umownej, gdy: zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, lub kara jest rażąco wygórowana (np. 100% wartości umowy za jednodniowe opóźnienie). Sąd ocenia proporcjonalność kary do szkody.

Kara umowna a odszkodowanie

Co do zasady, wierzyciel może żądać albo kary umownej, albo odszkodowania – nie obu jednocześnie. Wyjątek: umowa może zastrzegać możliwość żądania odszkodowania przenoszącego wysokość kary.